Cấm xe máy: Đừng khiến tính nhân văn bị mờ đi

- Dùng chữ "cấm" đối với xe máy là làm mờ đi tính nhân văn của chính sách giúp người dân đi lại an toàn, giảm ùn tắc giao thông. Hãy học kinh nghiệm từ việc cấm xe ba bánh, xe công nông.

Xem video đầy đủ bàn tròn tại đây:

Tranh luận: "Cấm xe máy, nên hay không?"

Chương trình Bàn tròn trực tuyến "Cấm xe máy, nên hay không?" đã phát trực tiếp ngày 26/4/2016 với sự tham gia của 2 diễn giả: - Ông Khuất Việt Hùng, Phó Chủ tịch Uỷ ban An toàn giao thông quốc gia - Ông Ngô Việt Dũng, đại diện nhóm quản trị Diễn đàn Otofun. Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty OTV, đơn vị chịu trách nhiệm pháp lý cho Diễn đàn. Đây diễn đàn lớn với 500 ngàn thành viên quan tâm và thường xuyên trao đổi về vấn đề đi lại, xe cộ, tình hình giao thông nói chung.

Ý kiến "phải cấm xe máy, không đem cái nghèo ra doạ nhau" tại một hội thảo khoa học về kiểm soát nhu cầu sử dụng xe cá nhân" tại Tp HCM đã dấy lên nhiều tranh cãi suốt tuần qua.

Chia sẻ tại bàn tròn trực tuyến "Cấm xe máy, nên hay không" đã phát trực tiếp hôm qua, 26/4 tại VietNamNet, các diễn giả đều không đồng tình với cách đặt vấn đề như vậy. Vậy, việc luận tội xe máy là thủ phạm chính chiếm dụng đường giao thông, gây ùn tắc giao thông có đáng không?

Mời bạn đọc theo dõi phần lược trích I của bàn tròn tại video sau:

Play

Nhà báo Phạm Huyền: Câu hỏi đầu tiên, xin trở lại một sự kiện đã khiến cho chủ đề cấm xe máy nóng suốt tuần qua trên các phương tiện thông tin đại chúng. Các ông nghĩ sao về ý kiến"cấm xe máy, đừng đem cái nghèo ra doạ nhau" tại một hội thảo về kiểm soát nhu cầu sử dụng phương tiện cá nhân tại TP HCM vừa qua?

Ông Khuất Việt Hùng: Từ phía quan điểm cá nhân của tôi, tôi cho rằng chúng ta nhất định phải quản lý phương tiện cơ giới cá nhân, bao gồm cả xe máy và ô tô, giúp cho người dân sử dụng các phương tiện cơ giới cá nhân của mình một cách hợp lý, hạn chế thấp nhất những hệ luỵ có thể xảy ra cho chính bản thân mình và cho xã hội.

Tuy nhiên, từ "cấm" trong văn hoá Việt Nam, có lẽ là không được ưa chuộng. Cũng có người nói rằng, đây là một lộ trình dài, hướng tới một tầm nhìn, tôi nghĩ là, nếu chúng ta muốn bắt đầu bằng một tầm nhìn xa như vậy thì cần đưa ra một hình ảnh cho chính xác. Đừng mô tả nó hay bắt đầu nó bằng một từ mà người ta không ưa.

Chắc là, không ai mang cái nghèo ra để doạ ai cả. Bởi vì, có những người nghèo thật và người nghèo thì không dọa ai.

Trên thực tế, chúng ta cũng có những kinh nghiệm từ việc thực hiện Nghị quyết 05 của Chính phủ về việc thay thế xe tự chế, mô tô ba bánh, bốn bánh tự chế, xe công-nông trên địa bàn cả nước. Có mấy kinh nghiệm rất rõ ở đây: Thứ nhất, chúng ta phải tìm ra loại phương tiện thay thế cho họ; thứ hai, chúng ta phải bỏ kinh phí để hỗ trợ cho người dân chuyển đổi phương tiện. Đến nay, trong một thời gian dài, chúng ta đã làm được rất nhiều việc nhưng chưa thể toàn diện.

Ví dụ như ở tỉnh Đắc Lăk vẫn có khoảng 80.000 xe công-nông, ngoài hoạt động sản xuất nông nghiệp, số xe này cũng tham gia giao thông, rất nguy hiểm.

Cho nên, câu chuyện phải quản lý việc sử dụng xe máy cho hợp lý thì chắc chắn không ai phản đối nhưng có nhất thiết phải mang từ "cấm" ra không để bắt đầu thực hiện một chính sách rất nhân văn của Đảng, Chính phủ, chính quyền các địa phương, đó là việc giúp người dân đi lại thuận tiện, an toàn hơn. Nếu chúng ta đưa ra một từ khiến cho sự nhân văn đó bị mờ đi thì tôi nghĩ rằng, không nhất thiết phải dùng từ như thế.

Ông Khuất Việt Hùng, Phó Chủ tịch UB An toàn giao thông quốc gia tâm tự tại bàn tròn trực tuyến về cấm xe máy (Ảnh: Lê Anh Dũng)

Nhà báo Phạm Huyền: Nói đến "cấm" thì ai cũng giật mình và hoang mang, ngay bản thân tôi cũng thấy vậy bởi tôi đang đi làm bằng xe máy. Ông Dũng nghĩ sao về ý kiến này?

Ông Ngô Việt Dũng: Một lệnh "cấm" gần như ảnh hưởng tới tất cả các gia đình ở Việt Nam. Tôi có thể khẳng định, gần như gia đình nào ở Việt Nam cũng có xe máy, nhà nào có ô tô thì cũng vẫn phải có 1-2 xe máy.

Nếu có một văn bản, một quy định có ảnh hưởng đến số đông như vậy, rõ ràng, sẽ phải đối mặt với phản ứng xã hội rất lớn. Việc gây ra tranh cãi như vừa qua là không có gì đáng ngạc nhiên cả.

Nhà báo Phạm Huyền:Hôm nay, hai ông đi bằng gì tới đây, ô tô hay xe máy?

Ông Ngô Việt Dũng: Tôi đi bằng xe Uber và khi đến cổng toà nhà văn phòng này, tôi thấy anh Hùng đang đạp xe đạp đến đây.

Ông Khuất Việt Hùng: Tôi đi xe đạp và tôi rất ngạc nhiên khi xe đạp đựợc đối xử như ô tô, tức phải xuống hầm để "đậu" xe trong khi những diện tích rất thuận tiện ở trên để đậu xe thì ô tô cũng đậu hết rồi.

Điều này khiến tôi nghĩ đến những ý kiến, có lẽ hơi ác ý khi nói về các tác giả đề xuất việc cấm xe máy, rằng họ có tính chất kỳ thị xe máy.

Nhưng thực sự qua đây, tôi cảm nhận có sự phân biệt đối xử trong mắt của những người trông giữ xe khi họ nhìn người đi xe đạp. Như tôi là tôi cảm thấy không được chào đón lắm.

Nhà báo Phạm Huyền: Các nghiên cứu của chuyên gia đưa ra trong hội thảo tại Tp HCM đã đưa ra các con số rất cụ thể. Ví dụ, xe máy chiếm đất, chiếm tới 12m2/người, trong khi xe đạp chỉ là 6,7m2, người đi bộ là 0,75m2/người, xe máy là thủ phạm lớn gây tai nạn giao thông với tỷ lệ 71% và khi gây ùn tắc thì theo kiểu cuộn chỉ rối, rất khó gỡ. Có vẻ như, xe máy đang có nhiều tội lỗi ở đây.

Thưa ông Ngô Việt Dũng, với vị trí là một admin một Diễn đàn lớn Otofun, ông thấy sao?

Ông Ngô Việt Dũng: Tôi cũng rất bất ngờ khi chương trình bàn về câu chuyện xe máy nhưng đã mời tôi, là người đại diện cho cộng đồng sử dụng xe ô tô. Đâu đó, có thể mọi người cho rằng, chúng tôi sẽ bênh ô tô và chúng tôi có cái nhìn khắt khe hơn đối với xe máy. Nhưng không phải như vậy.

Ông Ngô Việt Dũng, đại diện nhóm admin Diễn đàn Otofun chia sẻ tại Bàn tròn trực tuyến về cấm xe máy (ảnh: Lê Anh Dũng)

Tôi đi làm bằng ô tô nhưng vẫn phải đi xe máy thường xuyên, bởi tôi phải đưa đón con đi học thêm, nhà cô giáo lại ở trong ngõ, ô tô không thể vào được. Và thực tế, khi đường trở nên đông quá, nếu đi ô tô sẽ bị trễ giờ học nên tôi phải đi xe máy. Cho nên, có thể nói, xe máy vẫn là một loại phương tiện hữu ích mà chưa thể được thay thế hoàn toàn bằng phương tiện khác như ô tô.

Cộng đồng Otofun nhìn về xe máy, tôi cho rằng, chúng tôi không nhìn đó là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới tắc đường. Trên đường giao thông, có rất nhiều phương tiện tham gia nên nói tác nhân gây tắc đường thì phải là tất cả.

Con số đưa ra từ hội thảo nọ là 1 xe máy chiếm đến 12m2 trên đường, tôi không rõ con số này được thống kê như thế nào? Quan điểm của tôi cho rằng, để tính toán vấn đề này thì có rất nhiều yếu tố nữa cần tính, không thể đưa ra một con số đơn thuần như vậy được.

Muốn biết thực sự xe máy chiếm diện tích đường giao thông ra sao thì phải gắn với việc đi với tốc độ nào? Nếu đi chậm trong đô thị thì thực tế, không thể có con số 12m2 cho một xe máy cả. Tôi có thể nói rằng, lúc ùn tắc chẳng hạn, 1-2m2 là đã có 2 xe máy rồi, chen nhau đứng một chỗ rồi.

Nếu các chuyên gia nghiên cứu chỉ đưa ra một con số đơn thuần mà không đi kèm các điều kiện khác thì rõ ràng, sẽ gây tranh cãi lớn. Nhìn cảm quan cho thấy, giao thông đô thị hiện nay không thể nào có chuyện 1 xe máy chiếm tới 12m2 được.

Nhà báo Phạm Huyền:Tuy nhiên, ngoài câu chuyện diện tích chiếm dụng mặt đường, xe máy còn được chỉ ra là phương tiện rất kém an toàn, khi chiếm tỷ lệ 71% trong các vụ tai nạn giao thông. Có thể, đây là một trong các lý do chính đáng khiến những người nghiên cứu đề xuất việc phải loại bỏ hoàn toàn xe máy khỏi hệ thống giao thông.

Từ dữ liệu của Uỷ ban An toàn giao thông quốc gia, ông Khuất Việt Hùng đánh giá thế nào?

Ông Khuất Việt Hùng: Năm 2011, chúng tôi có làm một khảo sát. Lúc đó, tại Hà Nội và Tp HCM, ô tô chiếm khoảng 8%, còn lại là xe máy. Trên đường, diện tích chiếm dụng động ở các trục lớn, ô tô chiếm 55%. Tại các bãi đỗ xe công cộng, ô tô chiếm khoảng trên 65%. Tôi không có bình luận thêm nữa.

Xe máy và ô tô, ai là tội đồ gây ra ùn tắc giao thông? (ảnh: VietNamNet)

Về con số mà các chuyên gia tại hội thảo nọ đưa ra, phân tích của anh Dũng rất đúng, phải gắn với tốc độ của xe. Theo tôi thấy, ở Hà Nội và Tp HCM, đi được tốc độ 30km/giờ là tương đối tốt, đặc biệt là trong thời gian ban ngày. Lúc đó, diện tích chiếm đường của xe sẽ khác. Đấy là mới nói đến xe máy, xe đạp, đi bộ chứ chưa nói đến các phương tiện cơ giới khác.

Liên quan đến an toàn giao thông, hiện nay theo thống kê của Bộ Công an đưa ra, người đi ô tô gây ra tai nạn giao thông chiếm khoảng 20%, người đi xe máy gây ra tai nạn giao thông chiếm khoảng 70%. Trong đó, cả nước có khoảng 3 triệu ô tô và 48 triệu xe máy. Số ô tô chiếm 6%, số người lái ô tô gây tai nạn ô tô là 20%. Trong khi đó, số mô tô xe máy chiếm phần còn lại, với tỷ lệ số lượng cỡ khoảng 94% phương tiện thì gây ra 70% tai nạn giao thông.

Tất nhiên, xe máy là người yếu thế hơn trong tham gia giao thông. Nếu xe máy đâm vào ô tô, người đi xe máy cũng bị thiệt và nếu ô tô đâm vào xe máy thì người đi xe máy càng bị thiệt.

Cho nên, điều đó lý giải tại sao trong quy tắc ứng xử tham gia giao thông, ưu tiên số 1 là người đi bộ, tất cả phải dừng lại để nhường đường cho người đi bộ, bởi họ là người yếu thế nhất. Xe đạp đâm vào người đi bộ thì người đi bộ cũng thiệt thòi, sau đó là đến người đi xe đạp, rồi đến người đi xe máy.

Người ta gọi nhóm những người đi xe đạp, xe máu, đi bộ là nhóm người yêu thế trong tham gia giao thông nên bao giờ cũng phải nhường. Nhưng nói về độ nguy hiểm của hành vi gây ra tại nạn giao thông thì tôi nghĩ rằng, những người lái xe ô tô cần phải cẩn thận hơn để tránh gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông yếu thế.

Về ùn tắc giao thông, tôi rất mong muốn có một nghiên cứu. Tôi sẽ đặt vấn đề này với các trường đại học. Thường thường, những ùn tắc giao thông được xuất phát từ 1 hành vi cụ thể, 1 tình huống cụ thể như xe bị hỏng, tai nạn...

Ông Khuất Việt Hùng: Xe máy đâu có lỗi! (ảnh: Lê Anh Dũng)

Ví dụ, 2 xe có xung đột với nhau sẽ dẫn tới sự xếp hàng tham gia giao thông. Nên chăng, các chuyên gia cần một quan trắc các vị trí hay có tai nạn, để xem hành vi nào là hành vi đầu tiên khởi nguồn gây ra ùn tắc giao thông. Có thể vì một xe chở rác phanh lại, hay vì 2 xe va vào nhau rồi 2 lái xe đứng lại cãi nhau... Chúng ta quan trắc thì sẽ có kết quả thấy rõ, hành vi của nhóm tham gia giao thông nào là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra ùn tắc giao thông và tai nạn giao thông. Như vậy, sẽ hay hơn.

Còn nói về các loại xe thì cái xe có lỗi gì đâu? Xe máy không có lỗi, nó đi đúng thì đâu có lỗi. Xe ô tô cũng thế, không có lỗi. Do người điều khiển xe với hành vi vi phạm mà gây ra thôi.

Nhà báo Phạm Huyền: Cũng có những ý kiến cho rằng, nếu không cấm xe máy thì không thể nào có một hệ thống giao thông hiện đại và an toàn được. Bởi vì, các đô thị hiện đại trên thế giới thường thấy rất ít xe máy. Việt Nam cũng đã có chủ trương xây dựng những thành phố đô thị thông minh hiện đại.

Nếu chúng ta trông chờ vào sự tự giác, tự nguyện hạn chế hay rời bỏ xe máy của người dân thì hẳn sẽ rất lâu và mục tiêu xây dựng giao thông đô thị hiện đại rất khó đạt được. Ông Ngô Việt Dũng nghĩ sao về ý kiến này?

Ông Ngô Việt Dũng: Một lệnh cấm nếu có với độ phủ rộng như vậy rất khó khả thi (ảnh: Lê Anh Dũng)

Ông Ngô Việt Dũng: Như tôi đã nói, một lệnh cấm với độ phủ rộng như vậy thì tôi sợ khả năng thực thi được là rất khó.

Ví dụ như ở đường Láng Hạ- Lê Văn Lương (Hà Nội) có một cầu vượt, từ khi thành phố bắt đầu vận hành tuyến xe bus nhanh BRT, có xuất hiện 2 đầu cầu vượt biển đề cấm xe máy đi lên cầu vào khoảng giờ cao điểm, từ 7-9h sáng. Nhưng có lẽ, nội dung biển cấm đó chỉ được thực thi duy nhất vào ngày đầu tiên chạy tuyến BRT.

Cho đến bây giờ, các biển cấm đó vẫn còn nguyên, và vẫn không có bất cứ một hướng dẫn phần luồng hạn chế nào cho người đi xe máy không được lên cầu vượt này.

Thế thì, một lệnh cấm với độ phủ rộng mà không tạo được sự đồng thuận lớn cho nhân dân thì thực hiện được là rất khó.

Ông Khuất Việt Hùng: Tôi có một niềm tin như thế này: Đến năm 2030, tỷ lệ sử dụng xe máy ở Hà Nội sẽ giảm khá sâu so với hiện nay đồng thời với việc chất lượng dịch vụ và năng lực vận tải công cộng ở Hà Nội sẽ tăng cao. Nhìn việc người dân Hà Nội hào hứng với xe BRT, chúng ta khẳng định rằng, các phương tiện vận tải công cộng như tuyến đường sắt đô thị và một số tuyến BRT sẽ được làm thêm từ nay cho tới lúc đó thì người dân sẽ chào đón các phương tiện này ra sao?

Tôi có niềm tin rất mạnh. Cùng với sự cải thiện chất lượng dịch vụ xe bus, chắc chắn sẽ có một lượng rất lớn người dân chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng.

Cùng đó, việc quản lý tốt việc đậu xe trong thành phố, giữ được vỉa hè cho người đi bộ thì sẽ là một giải pháp để hạn chế rất nhiều chuyến đi bằng phương tiện cơ giới cá nhân không cần thiết. Tôi khi đến lúc đó, xem lại xem có cần cấm xe máy?

(Mời đón xem phần lược trích 2 của bàn tròn: Cấm xe máy: Đừng chữa bệnh giao thông ở phần ngọn)

VietNamNet

Thực hiện: Phạm Huyền

Video: Bạt Tuấn, Đức Yên, Xuân Quý, Huy Phúc, Thuý Hồng, Duy Tiến

Ảnh: Lê Anh Dũng

Email: gocnhinthang@vietnamnet.vn

Hội nghị Trung ương 5 sẽ ra nghị quyết về kinh tế tư nhân

Hội nghị Trung ương 5 Khóa XII họp vào đầu tháng 5 sắp tới sẽ ban hành Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, theo Trưởng ban Kinh tế Trung ương Nguyễn Văn Bình.

Tốc độ tăng trưởng GDP của kinh tế tư nhân có xu hướng giảm trong những năm gần đây, giai đoạn 2003-2010 là 11,93%/năm; giai đoạn 2011-2015 là 7,54%/năm. Ảnh: TL

Ông Bình cho biết như trên tại Diễn đàn kinh tế tư nhân do Hội doanh nhân tư nhân Việt Nam tổ chức ngày 26-4 tại Hà Nội.

Ông Bình cho biết, nghị quyết này sẽ có mục tiêu tổng quát: "Kinh tế tư nhân thực sự là một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; kinh tế tư nhân phát triển nhanh, bền vững, đa dạng, với tốc độ tăng trưởng cao cả về số lượng, quy mô, chất lượng và tỷ trọng trong tổng sản phẩm nội địa (GDP); góp phần không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân, thực hiện tiến độ, công bằng xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, sớm đưa nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại".

“Phát triển kinh tế tư nhân là yêu cầu tất yếu, khách quan, vừa cấp thiết, vừa lâu dài trong quá trình hoàn thiện thể chế, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”, ông Bình nói.

Theo Trưởng ban Kinh tế Trung ương, cần thống nhất quan điểm kinh tế Nhà nước, kinh tế tập thể cùng với kinh tế tư nhân là nòng cốt để phát triển một nền kinh tế độc lập, tự chủ. Coi phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh theo cơ chế thị trường là một phương sách quan trọng để huy động và phân bổ các nguồn lực và giải phóng sức sản xuất, và tạo điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân phát triển ở tất cả các lĩnh vực mà pháp luật không cấm.

Ông Bình nói, đến nay, kinh tế tư nhân vẫn chưa đáp ứng được vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế.

Kinh tế tư nhân vẫn chủ yếu là kinh tế hộ gia đình, cá thể chiếm tới 31,33% GDP, trong khi các thành phần khác của kinh tế tư nhân chỉ chiếm 7,88% GDP năm 2015.

Tốc độ tăng trưởng GDP của kinh tế tư nhân có xu hướng giảm trong những năm gần đây (giai đoạn 2003-2010 là 11,93%/năm; giai đoạn 2011-2015 là 7,54%/năm); có đến 97% doanh nghiệp tư nhân có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, trình độ công nghệ thấp và chậm đổi mới, năng lực tài chính, năng suất lao động, hiệu quả kinh doanh còn thấp, trình độ quản trị, tính liên kết còn yếu; khả năng tham gia chuỗi giá trị trong nước và quốc tế còn thấp.

Ông cho biết, tỷ lệ doanh nghiệp tư nhân thua lỗ, phá sản còn khá cao, bình quân giai đoạn 2007-2015 là 45%. Cơ cấu ngành nghề của kinh tế tư nhân còn bất cập, có đến 81% tập trung vào lĩnh vực thương mại, dịch vụ, trong khi chỉ có 1% đầu tư vào nông nghiệp, số lượng doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, chế tạo còn rất nhỏ.

Ông Bình nói: “Những yếu kém, hạn chế của kinh tế tư nhân trong thời gian qua có nguyên nhân khách quan và chủ quan song nguyên nhân chủ quan là chủ yếu”.

Thể chế về phát triển doanh nghiệp, doanh nhân còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Chưa tạo ra những bước đột phá trong đổi mới, hoàn thiện thể chế kinh tế tư nhân và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh nhằm phát triển nhanh, vững chắc kinh tế tư nhân theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn của một số cấp ủy về phát triển kinh tế tư nhân trong một số trường hợp còn thiếu nhất quán, có lúc, có nơi chưa nhìn nhận, đánh giá đúng mức về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân. Bên cạnh đó còn có nguyên nhân là xuất phát điểm phát triển và năng lực nội tại của kinh tế tư nhân còn thấp. Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận doanh nhân tư nhân còn chưa cao.

Theo Tư Hoàng/ TBKTSG

Phó Cục trưởng Cục Viễn thông cũng khổ vì cuộc gọi rác lúc họp

- Chia sẻ với Góc nhìn thẳng, bà Lê Thị Ngọc Mơ, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông kể không ít lần bị cuộc gọi rác làm phiền khi đang chủ trì cuộc họp. Không nghe thì sợ lỡ việc mà nghe thì lại là quảng cáo, chào mời sản phẩm.

Điện thoại mật dành gọi riêng 1 người bị lộ, sếp lớn bức xúc

Người chết bị réo tên, đang ngủ gọi dựng dậy

Buôn bán thông tin cá nhân: Ngang nhiên thu lợi, chả biết sợ ai

Cuộc gọi rác, tức gọi điện thoại để chào mời mua nhà, mua xe, mua bảo hiểm đang thực sự gây phiền toái cho không ít người sử dụng điện thoại.

Tình trạng các cuộc gọi rác này đang diễn ra không trừ bất cứ ai. Từ một nhân viên văn phòng hay một giám đốc doanh nghiệp hay thậm chí các quan chức, lãnh đạo nhà nước như các Thứ trưởng hay Bộ trưởng cũng đã từng nhận cuộc gọi rác.

Mới đây, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, ông Trương Minh Tuấn cũng đã yêu cầu cục Viễn thông cũng phải tăng cường quản lý vấn đề này.

Nhằm tìm hiểu sâu công tác này, chuyên mục Góc nhìn thẳng của báo điện tử Vietnamnet có cuộc trao đổi với bà Lê Thị Ngọc Mơ, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Thông tin và truyền thông.

Theo dõi cuộc trò chuyện tại video sau:

Play

Nhà báo Phạm Huyền: Thưa bà, việc quảng cáo tiếp thị là một nhu cầu chính đáng của doanh nghiệp, nhưng quảng cáo, tiếp thị thông qua các gọi điện thoại trực tiếp đối với bất kỳ ai và bất kể giờ nào không cần biết người đó có nhu cầu hay không đang là vấn nạn, chúng ta thường gọi là cuộc gọi rác. Cục Viễn thông đang có đánh giá ra sao về tình trạng này?

Bà Lê Thị Ngọc Mơ: Tình trạng nhận phải cuộc điện thoại rác như thế, quả thật hiện nay đang ở mức báo động, bởi nó diễn ra quá nhiều. Hình thức tiếp thị kinh doanh hàng hóa như thế đang bị lạm dụng quá.

Tôi cũng như nhiều người khác cũng đã bị nhà cung cấp dịch vụ hay sản phẩm hàng hóa làm phiền rất nhiều lần trong bất kỳ giờ nào. Khi tôi đang làm việc hay có thể đang tham gia họp, đang chủ trì cuộc họp, tôi cũng đã bị những số điện thoại lạ gọi đến với mục đích như vậy.

Về mặt lý thuyết, chúng ta có thể không nghe nhưng thực tế nhiều khi cũng không thể không nghe được bởi vì những cuộc gọi đó rất có thể là cuộc gọi từ người thân, từ người lãnh đạo của mình. Có thể trong tình huống rất cần thiết, thậm chí là có bạn bè, ai đó giữa đường gặp tai nạn chẳng hạn, không mang điện thoại đi và phải nhờ người khác gọi chẳng hạn, nếu mình không nghe, mình có thể bỏ lỡ một nhiệm vụ rất quan trọng.

Cho nên hầu như mọi người nhận được số điện thoại lạ, mọi người ít nhiều cũng phải nghe và khi nghe, khi nhắc điện thoại lên thì toàn thấy quảng cáo, giới thiệu sản phẩm. Nếu lặp đi lặp lại thì thật sự rất mất thời gian, mất tập trung và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống cũng như công việc của mỗi người.

Cho nên, ở góc độ Cục Viễn thông, chúng tôi thấy rằng đây là một hoạt động mà đã đến lúc cơ quan quản lý nhà nước cần phải cảnh báo xã hội, để giúp giảm bớt hoặc chấm dứt hoạt động này, bảo vệ quyền lợi của người sử dụng.

Bà Lê Thị Ngọc Mơ, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông chia sẻ về việc chặn cuộc gọi rác (ảnh: VietNamNet)

Nhà báo Phạm Huyền: Thưa bà, trên thực tế, cũng đã có những trường hợp một người nhận rất nhiều cuộc điện thoại rác trong cùng một ngày từ cùng một công ty để nghe chào mời một sản phẩm giống như nhau. Đây có phải là một hành vi vi phạm pháp luật hay không?

Bà Lê Thị Ngọc Mơ: Nếu nội dung của các cuộc gọi đó là nội dung mà người dùng không mong muốn, bị phiền hà thì đó chính là việc phi phạm pháp luật.

Trong Luật Bảo vệ người tiêu dùng cũng đã có điều khoản quy định rất rõ về hành vi quấy rối người tiêu dùng. Đó chính là việc trực tiếp hoặc gián tiếp giới thiệu sản phẩm dịch vụ hàng hóa đến người tiêu dùng hoặc đề nghị người ta ký hợp đồng khi mà người tiêu dùng không mong muốn, làm ảnh hưởng, cản trở đến công việc và cuộc sống bình thường của người dân.

Khi bị tiếp thị quá hai lần mà người tiêu dùng đã từ chối và có những bằng chứng lưu lại, ví dụ, ghi âm lại tất cả cuộc gọi đó, tôi cho rằng, người tiêu dùng đã có đủ bằng chứng để kiện.

Nhà báo Phạm Huyền:Thưa bà, nguyên nhân dẫn đến tình trạng cuộc gọi rác là việc thông tin khách hàng bị rò rỉ, thậm chí, thông tin của khách được mua bán công khai. Về vấn đề này, Cục Viễn thông đã kiểm soát ra sao?

Bà Lê Thị Ngọc Mơ: Việc rò rỉ thông tin xảy ra từ rất nhiều nguồn ví dụ như từ bệnh viện, trường học, siêu thị, ngân hàng, bảo hiểm… Đó là những nơi, những đối tượng mà chúng ta phải cung cấp số điện thoại khi giao dịch. Cách lộ, lọt thông tin bây giờ có rất nhiều nguồn khác nhau và được phát đi theo nhiều phương thức khác nhau cho nên tôi nghĩ, việc kiểm soát thông tin là một vấn đề cần sự vào cuộc nghiêm túc hơn, bài bản hơn của các cơ quan chức năng, để xác định rõ hơn những cách lộ, lọt nào.

Tuy nhiên, trong Luật Bảo vệ người tiêu dùng cũng như Luật An toàn thông tin mới đây cũng đều đã quy định rất rõ, người tiêu dùng khi tham gia mua bán, trao đổi hàng hóa dịch vụ thì được quyền bảo đảm thông tin cũng như bí mật cá nhân của mình. Những tổ chức cá nhân khi thu thập những thông tin khách hàng, người dân đều phải có trách nhiệm bảo vệ bí mật thông tin đó.

Trong trường hợp, bằng cách nào đó dù vô tình hay hữu ý, họ để lộ bí mật thông tin của khách thì tùy mức độ vi phạm, họ sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bồi thường thiệt hại khi mà gây ra tổn hại cho cá nhân bị lộ thông tin. Thậm chí, tùy mức độ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự .

Nhà báo Phạm Huyền: Bà nghĩ sao về trách nhiệm của các công ty cung cấp dịch vụ, sản phẩm, như bất động sản, bảo hiểm hay, các trung tâm chăm sóc sắc đẹp, sức khỏe khi để cho nhân viên bán hàng của mình thực hiện các cuộc điện thoại rác, gây phiền nhiễu cho khách hàng như vậy?

Bà Lê Thị Ngọc Mơ: Về mặt luật pháp, họ tổ chức quảng cáo tiếp thị sản phẩm như thế nào đó là việc của họ, là quyền của họ nhưng đừng để đến mức quấy rối người tiêu dùng.

Khi đã để xảy ra hiện tượng quấy rối người tiêu dùng thì họ phải có trách nhiệm trước pháp luật theo đúng quy định của pháp luật. Họ sẽ phải chịu xử phạt quy định hành chính hay có thể chịu sự xử phạt ở mức độ cao hơn tùy theo mức độ vi phạm và tính chất vi phạm.

Nhà báo Phạm Huyền: Chúng ta cũng đã thực hiện những giải pháp mang tính kĩ thuật như thu hồi sim rác hay chặn tin nhắn rác. Đối với cuộc gọi rác, bà đánh giá như thế nào về vai trò của các nhà mạng tham gia để có thể chặn các cuộc gọi rác và bảo vệ quyền lợi khách hàng của mình?

Bà Lê Thị Ngọc Mơ: Theo quy định tại Luật Bảo vệ người tiêu dùng, khi có yêu cầu từ người tiêu dùng hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thì nhà mạng phải có trách nhiệm chặn những tổ chức cá nhân sử dụng dịch vụ của mình, quấy rối người tiêu dùng. Điều quan trọng nhất ở đây là mọi người phải có bằng chứng.

Nhà báo Phạm Huyền: Tuy nhiên, về mặt chế tài chẳng hạn, tôi được biết chúng ta mới chỉ phạt vài chục triệu đồng cho một hành vi như làm lộ bí mật thông tin cá nhân của khách hàng, như vậy có phải là quá nhẹ?

Bà Lê Thị Ngọc Mơ: Theo quan điểm của cá nhân tôi, tôi nghĩ là có một số hành vi bây giờ nếu xử phạt là mức quá nhẹ. Ví dụ như, phát tán lộ, lọt thông tin cá nhân bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.

Thử hình dung, tôi có trong tay có một cơ sở dữ liệu khách hàng độ vài chục ngàn hoặc vài trăm ngàn thông tin cá nhân mà tôi đi bán thì tôi nghĩ nếu phạt 20 đến 30 triệu đồng thì có thể họ vẫn lãi.

Cho nên, tôi nghĩ là trong thời gian tới, các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan cũng phải nên xem xét lại, hoàn chỉnh lại hạ tầng pháp lý sao cho đủ sức răn đe hơn. Việc này, chắc chắn chúng tôi phải có những trao đổi bàn bạc với Bộ Công Thương và trực tiếp là Cục Quản lý cạnh tranh để có những hoạt động triển khai tốt hơn, hiệu quả hơn.

Nhà báo Phạm Huyền: Thưa bà, vậy trước mắt, để có thể giải quyết được vấn đề này,Cục Viễn thông dự kiến sẽ có những giải pháp nào?

Bà Lê Thị Ngọc Mơ: Chúng tôi thấy rằng, việc nên làm nhất và cần làm ngay nhất đó là việc phải có những tuyên truyền rộng rãi đối với xã hội về tất cả những đối tượng có liên quan trong câu chuyện này. Để mọi người hiểu về pháp luật, hiểu về trách nhiệm và hiểu về những cái nếu họ không tuân thủ họ phải chịu sự xử lý như thế nào.

Trong thực tế, tôi cũng nghĩ khi thực hiện cuộc gọi rác, có rất nhiều người đang quấy rối nhưng họ không biết họ quấy rối. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền là việc chúng tôi coi rất quan trọng để góp phần giải quyết tình trạng hiện nay.

VietNamNet

Thực hiện: Phạm Huyền

Video: Xuân Quý, Đức Yên, Bạt Tuấn, Thuý Hồng, Huy Phúc

email: gocnhinthang@vietnamnet.vn

Bổ nhiệm ồ ạt, thần tốc: Không thể giơ cao ‘trảm’… nhẹ

Chuyện ông “nhận” con tôi, tôi “nhận” con ông vốn đã có từ lâu. Nay còn tệ hơn khi có những người còn bất chấp dư luận công khai bố bổ nhiệm con, chồng quy hoạch vợ…

Nhiệm kì Chính phủ do Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đứng đầu tuy mới chỉ 1 năm nhưng đã phải xử lý, chỉ đạo một loạt vụ việc liên quan đến công tác bổ nhiệm, đề bạt cán bộ không bình thường ở bộ nọ, tỉnh kia. Việc này có lẽ cũng choán nhiều thời gian của Thủ tướng, các Phó Thủ tướng một cách không đáng có nếu người đứng đầu các đơn vị có trách nhiệm, tự làm tròn vai, sâu sát phần việc mình đảm trách ở cơ sở.

Gần đây nhất, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vừa yêu cầu UBND tỉnh Thái Nguyên, Bộ Nội vụ khẩn trương kiểm tra, làm rõ thông tin Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên bổ nhiệm "thừa" 23 cán bộ.

Theo đó, Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch tỉnh Thái Nguyên tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm các tổ chức, cá nhân liên quan đến việc bổ nhiệm cấp phó vượt quá số lượng quy định; bổ nhiệm chức danh lãnh đạo khi chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn. Đồng thời, lãnh đạo tỉnh xem xét miễn nhiệm chức vụ đối với các trường hợp sai phạm; có hình thức xử lý kỷ luật đối với cá nhân vi phạm trong công tác bổ nhiệm...

Rồi câu chuyện ở tỉnh Hải Dương, một sở với 46 biên chế mà đã có tới 44 người làm lãnh đạo cấp phòng trở lên như Sở LĐTB&XH. Thủ tướng đã phải yêu cầu làm rõ vụ việc ngay từ cuối năm 2016.

Vừa qua, tỉnh ủy Hải Dương đã thông báo kết quả xử lý kỷ luật mức khiển trách 2 cán bộ lãnh đạo liên quan đến vụ việc. Vậy hình thức kỷ luật trên liệu đã đủ sức răn đe cán bộ lãnh đạo khi họ được giao trọng trách và muốn "nâng đỡ" quá mức ai đó thuộc thẩm quyền của họ?

Những vụ việc bổ nhiệm cán bộ thừa, thần tốc... đều khiến dư luận quan tâm

Trước đó Chính phủ liên tục có các chỉ đạo yêu cầu bộ Công Thương làm rõ chuyện bổ nhiệm, đề bạt bất thường, tai tiếng xảy ra tại bộ này thời kì ông Vũ Huy Hoàng còn làm bộ trưởng. Dư luận xôn xao với tốc độ lên chức, luân chuyển chóng mặt của nhân sự dưới thời ông, mà hậu quả là hàng loạt doanh nghiệp do những "tài năng trẻ" do ông dựng nên đó đang trên bờ vực phá sản vì làm ăn bết bát, kém cỏi, gây thất thoát kinh tế.

Thực tế cho thấy những năm qua, việc sở, ngành, tỉnh, thành phố bổ nhiệm vô nguyên tắc, “bổ nhiệm thần tốc” hoặc bất chấp dư luận, kiểu như “cả họ làm quan” không phải là ít, mà đó mới chỉ là những vụ bị báo chí phanh phui.

Chuyện ông “nhận” con tôi, tôi “nhận” con ông vốn đã có từ lâu. Nay còn tệ hơn khi có những người còn công khai bố bổ nhiệm con, chồng quy hoạch vợ… mà vẫn "đúng quy trình".

Trong một bài viết mới đây, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn chỉ ra, Đảng đã nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác bổ nhiệm, nhưng trách nhiệm như thế nào thì thực sự chưa được làm rõ. Người đứng đầu khi ký quyết định bổ nhiệm đều phải căn cứ vào các nội dung như hồ sơ, lý lịch, tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình... trong đó phải có nghị quyết hoặc ý kiến của cấp ủy đảng.

Do trách nhiệm của người đứng đầu chưa rõ, chưa cụ thể nên khi có vấn đề, sự cố xảy ra liên quan đến người được bổ nhiệm thì người ký quyết định bổ nhiệm thường thoái thác, đẩy trách nhiệm sang tập thể cấp ủy, mình chỉ là người thi hành quyết định của tập thể và có tính hành chính.

Cũng theo ông Trần Anh Tuấn, thẩm quyền và trách nhiệm phải đi đôi với nhau. Điều đó có nghĩa là, bên cạnh sự lãnh đạo của Đảng, của tập thể cấp ủy về công tác cán bộ thì vai trò của người đứng đầu (gồm thẩm quyền và trách nhiệm) trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp phải được làm rõ. Chế độ làm việc trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp là chế độ thủ trưởng, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về mọi hoạt động của cơ quan, đơn vị trước pháp luật, trong đó có quản lý công tác nhân sự.

Tôi nghĩ, đây cũng chính là điều ràng buộc trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị mỗi khi tổ chức đó, người đứng đầu đó quyết định bổ nhiệm ai. Chỉ vậy thôi, nếu chúng ta làm thật nghiêm túc trong thời gian tới đây, chắc chắn công tác cán bộ sẽ có bước tiến tích cực.

Bên cạnh việc cần làm về lâu dài như trên, theo tôi, trước mắt, cần xử lý thật nghiêm những cơ quan, đơn vị để xảy ra sai phạm chứ không thể để tình trạng “giơ cao đánh khẽ” gây mất lòng tin của người dân.

Quốc Phong

Trả lại vỉa hè, làm tốt quy hoạch, dân tự khắc bỏ xe máy

- Chúng ta cứ bàn tính cấm xe này xe kia trong khi, nguyên nhân chính gây ùn tắc giao thông chính là quy hoạch đô thị. Cứ làm thật tốt quy hoạch, trả lại vỉa hẻ, dân sẽ tự khắc bỏ xe máy.

Xem toàn bộ bàn tròn:Tranh luận: "Cấm xe máy, nên hay không?"

Xem phần I bàn tròn: Cấm xe máy: Đừng khiến tính nhân văn bị mờ đi

Chương trình Bàn tròn trực tuyến "Cấm xe máy, nên hay không?" đã phát trực tiếp hôm 26/4/2017 với sự tham gia của 2 diễn giả: - Ông Khuất Việt Hùng, Phó Chủ tịch Uỷ ban An toàn giao thông quốc gia - Ông Ngô Việt Dũng, đại diện nhóm quản trị Diễn đàn Otofun, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty OTV, đơn vị chịu trách nhiệm pháp lý cho Diễn đàn.

Tại phần 2 của bàn tròn trực tuyến "Cấm xe máy, nên hay không", hai diễn giả đã chỉ ra nguyên nhân chính dẫn tới ùn tắc giao thông, là vấn đề quy hoạch đô thị.

Có quá nhiều khu đô thị được cho là văn minh, hiện đại mọc lên nhưng đã không hề thiết kế kết nối với vận tải công cộng. Khu đô thị văn minh nhất ở nội thành Hà Nội còn không có vỉa hè... Nhiều con số đã được đưa ra để thấy, người dân lựa chọn xe máy là lẽ tất yếu bởi khi lựa chọn khác- phương tiện vận tải công cộng- vẫn còn quá phức tạp.

Mời bạn đọc xem chi tiết nội dung trò chuyện tại phần lược trích 2 video sau:

Play

Nhà báo Phạm Huyền: Các quốc gia trên thế giới cũng có nơi đã cấm xe máy vì mục tiêu tổ chức lại giao thông cho tốt hơn, chống ùn tắc. Các ông có góc nhìn thế nào về bài học kinh nghiệm này của các nước và so sánh với tình trạng ở Việt Nam hiện nay?

Ông Khuất Việt Hùng: Tôi thấy các chuyên gia hay đưa ra các trường hợp ở Quảng Châu Trung Quốc hay của Yangoon, Myamar. Tôi mới hỏi, vậy tình hình ở Quảng Châu tại thời điểm hiện nay, sau khi cấm xe máy được một thời gian thì việc ùn tắc giao thông có giảm đi không? Không chuyên gia nào trả lời cả. Và tôi biết rằng, nó đã nghiêm trọng hơn rất nhiều. Không chỉ Quảng Châu, còn có Bắc Kinh (Trung Quốc) cũng bắt đầu việc hạn chế xe ô tô cá nhân theo ngày chẵn, ngày lẻ, đấu thầu biển số...

Ở Yangoon, câu chuyện khác hơn và giờ vẫn rất ùn tắc giao thông do sự phát triển sử dụng ô tô quá lớn. Tôi không có kỳ thị gì ô tô. Tôi nghĩ đó là một phương tiện rất an toàn, tiện dụng cho người tham gia giao thông, song, chỉ có điều, chúng ta sử dụng như thế nào thôi.

Cả thế giới thừa nhận Singapore là một mẫu hình trong việc quản lý phát triển giao thông đô thị và họ không cấm xe máy. Thế giới cũng nói tới Đài Bắc (Đài Loan- Trung Quốc) là một mẫu hình trong việc diện tích xây dựng dành cho giao thông rất thấp nhưng giao thông vẫn thông suốt. Đài Bắc là một trong những đô thị có tỷ lệ sử dụng xe máy rất cao. Họ có cả tàu điện ngầm, xe bus, ô tô, xe máy.

Chúng ta phải xác định rằng, các chính sách gắn với điều kiện kinh tế xã hội, đặc biệt là liên quan, gắn chặt với đặc tính của không gian sống. Khi chúng tôi nghiên cứu thì thấy rằng, Hà Nội, TP HCM là đô thị phụ thuộc xe máy từ quãng năm 2000. Khi đó, những ngõ phố hình thành từ đường làng lên.

Ông Khuất Việt Hùng, Phó Chủ tịch UB ATGTQG: 80% người dân nội thành Hà Nội sống trong căn nhà có đường tiếp cận dưới 5m (ảnh: Lê Anh Dũng)

Cuộc khảo sát vào năm 2004 và năm 2009 đều cho kết quả là, 80% người dân sống ở khu vực nội thành Hà Nội ở những ngôi nhà, căn hộ có đường tiếp cận dưới 5m. Với đường tiếp cận như vậy, tôi khẳng định, cơ hội để cho ô tô đi được là rất thấp mà cơ hội đó là dành cho xe máy. Trong thuật ngữ chuyên môn, chúng tôi gọi là khu vực độc quyền tiếp cận cho xe hai bánh chiếm khoảng 80%. Trong khi đó, trạng thái đó không hề có ở Yangoon và cũng không có ở các đô thị của Trung Quốc khi người ta thực hiện cấm xe máy. Trạng thái giao thông mà 85% nhu cầu đi lại là bằng xe mô tô, xe máy không có các thành phố đô thị đó khi họ cấm xe máy.

Đó là những điều mà khi nghiên cứu, phải hết sức lưu ý và đưa ra các kịch bản cụ thể về quản lý xã hội, đặc biệt trong trường hợp cấm xe máy này. Nếu không, chúng ta lại đưa ra một giải pháp tưởng rằng rất hay nhưng rồi, khi có quyết định chính sách thật, sẽ rất khó thực hiện.

Nhà báo Phạm Huyền:Trong quá khứ, cơ quan quản lý cũng đã đưa ra nhiều chính sách, giải pháp nhằm giảm ùn tắc giao thông. Ví dụ ở Hà Nội, cách đây hơn 10 năm, đã từng tạm dừng đăng ký xe máy ngoại tỉnh, hạn chế việc một người sở hữu nhiều xe máy, hay những năm gần đây là việc cấm taxi ở một số tuyến đường vào giờ cao điểm. Theo các ông, những giải pháp đó đã thực sự có hiệu quả, góp phần làm giảm ùn tắc giao thông?

Ông Ngô Việt Dũng: Chúng tôi là diễn đàn sinh hoạt của cộng đồng người sử dụng xe ô tô nên thường xuyên gặp các ý kiến về cản trở giao thông của xe máy, cũng dễ hiểu! Nhưng đúng như chị nói, chúng ta đã làm rất nhiều biện pháp những những năm gần đây, tình trạng ùn tắc giao thông lại nghiêm trọng hơn.

Ví dụ như chính sách hạn chế đăng ký xe máy của Hà Nội thực hiện cuối năm 2003 và gỡ bỏ năm 2005. Nói chính sách đó có làm thay đổi gì không tình trạng giao thông Hà Nội? Cũng rất khó đánh giá. Bởi chỉ trong 2 năm hạn chế, mới chỉ dừng lại ở việc hạn chế đăng ký xe mới, chứ chúng ta không thể hạn chế xe ngoại tỉnh đi vào. Hà Nội có nhiều người ngoại tỉnh về làm việc, không thể cấm người ta mang xe máy, ví dụ từ Nam Định vào Hà Nội được. Cho nên, biện pháp đó không mang lại sự tích cực hơn cho tình trạng giao thông.

Ông Ngô Việt Dũng, đại diện nhóm admin Diễn đàn Otofun: Tạm dừng đăng ký xe máy ngoại tỉnh chưa mang lại hiệu quả giảm ùn tắc (Ảnh: Lê Anh Dũng)

Tôi nghĩ, nếu Hà Nội khi đó muốn hạn chế phương tiện cá nhân như xe máy, phải có một biện pháp đồng bộ hơn, không dừng lại chỉ hạn chế đăng ký xe mới ở Hà Nội. Lúc đó, người ta mang xe sang Hà Tây đăng ký nhờ rồi mang về.

Tôi nhớ có giai đoạn ban đầu, việc hạn chế này áp dụng ở 4 quận nội thành là Hoàn Kiếm, Đống Đa, Ba Đình, Hai Bà Trưng. Vậy thì, người ta lại mua suất ở Thanh Xuân để đăng ký xe. Như vậy, có một hệ luỵ phức tạp xảy ra là đáng lẽ, cơ quan Nhà nước quản lý được xe chính chủ thì giờ lại phải quản lý các xe không chính chủ.

Bởi vậy, đưa ra một giải pháp giảm ùn tắc giao thông như cấm xe máy thì phải có sự đánh giá rất đồng bộ.

Nhà báo Phạm Huyền: Và tôi quan sát vài năm gần đây, ngành giao thông đã xây dựng rất nhiều cầu đường nhưng không thể nào làm giảm nạn ùn tắc giao thông hiện nay.

Dù sao, giữa các nhà làm chính sách và người dân, tôi thấy có sự đồng thuận lớn là phải hướng tới một văn hoá đi lại bằng xe bus, bằng phương tiện công cộng. Không rõ 10-20 năm nữa, chất lượng các phương tiện công cộng ra sao nhưng tại thời điểm này, rất tiếc là người dân chưa tin tưởng lắm vào sự thay thế này.

Thưa ông Khuất Việt Hùng, ông có niềm tin vào sự thay thế đó hay không?

Ông Khuất Việt Hùng: Tôi có một niềm tin rất mạnh rằng, chúng ta nếu có dịch vụ giao thông công cộng tốt thì chẳng phải cấm xe máy, người ta cũng sẽ sử dụng. Ví dụ, tuyến BRT được khai trương, một số người bạn trong nhóm chạy bộ của tôi cũng đã chuyển sang sử dụng đi xe BRT và cảm thấy rất vui vẻ.

Nói đến chuyện ùn tắc giao thông, chúng ta cứ bàn quá nhiều xe này, xe kia. Trước tiên, phải nhìn nhận lại rằng, quy hoạch xây dựng đô thị và quản lý quy hoạch đó có phải là nguyên nhân chính hay không? Tôi cho rằng, đó mới là nguyên nhân chính.

Giả định rằng, toà nhà như khu Trung Hoà- Nhân Chính là đúng quy định, vậy có bao nhiêu tỷ lệ cư dân trong toà nhà đó được sử dụng xe ô tô, xe máy... thoải mái mà không xâm chiếm quyền lợi của người khác? Như tôi thấy, xung quanh các toà nhà đó, xe đậu kín hết cả.

Ùn tắc ở đường Nguyễn Trãi (ảnh: Duy Khánh)

Rất nhiều toà nhà xây dựng lên, chỉ một tỷ lệ nhất định người dân có thể đậu xe trong tầng hầm thôi. Chưa nói, nhiều nơi còn không quan tâm vấn đề này.

Cũng có những khu đô thị mới xây dựng lên rất đẹp nhưng người ta cũng không quan tâm đến việc tạo kết nối cho phương tiện vận tải công cộng đến đó. Tôi chưa nhìn thấy một khu đô thị nào chủ động thiết kế vị trí đón- trả khách cho xe bus, hay đường để xe bus có thể quay đầu được. Thực sự chưa hề có, kể cả ở các khu đô thị được coi là văn minh nhất, đang là niềm khao khát của nhiều người dân văn minh ở Hà Nội. Họ không quan tâm.

Ví dụ ở Royal City, tôi đố bạn có thể đi bộ từ mặt đường vào khu đó một cách thoải mái vì ở đó, không có vỉa hè, bạn phải đi bằng phương tiện mới vào được. Đó là một ví dụ điển hình cho việc chúng ta đã không quan tâm đến các thiết kế đô thị có kết nối với phương tiện vận tải công cộng.

Nguyên nhân là từ quy hoạch và quản lý quy hoạch. Vừa rồi, chúng ta cũng đã bàn rất nhiều về mật độ cư dân khi xây nhà cao tầng ở Giảng Võ hay Linh Đàm. Đó là một vấn đề rất quan trọng.

Quay trở lại câu chuyện cấm taxi. Thực sự, công nghệ điều hành xe taxi ở ta quá lạc hậu. Tại sao các hãng taxi cứ chậm trễ ứng dụng công nghệ thông tin, để lái xe chạy long nhong ngoài đường bắt khách thì tất nhiên, sẽ góp phần ùn tắc. Tại sao họ không ứng dụng như Uber, Grap, gọi xe nào là chỉ có một xe đến đón khách thôi. Không phải bạn gọi xe taxi thì 5 ông cùng đến đón, vậy, 5 ông đó sẽ gây ra tắc đường, tai nạn giao thông.

Đó là lý do vì sao Hà Nội phải cấm taxi một số tuyến một số giờ chứ không phải do họ đối xử không công bằng với taxi. Nhưng tôi cho rằng, lỗi ở đây là người quản lý taxi ở Hà Nội.

Nhà báo Phạm Huyền: Nói trực tiếp về chủ đề này, ai cũng nói rằng: Chẳng cấm được đâu! Nếu cấm xe máy, tôi đi làm bằng gì? Nếu bảo, đi làm bằng xe bus thì ai cũng nói một câu rằng, vẫn rất bất tiện.

Thưa ông Ngô Việt Dũng, ông có niềm tin nào ở hệ thống phương tiện công cộng sau này sẽ tốt đến mức người dân tự nguyện bỏ xe máy để lựa chọn phương tiện công cộng?

Ông Ngô Việt Dũng: Tôi nghĩ rằng, thâm tâm bất cứ người tham gia giao thông nào, đều đã nhìn thấy câu chuyện một hệ thống giao thông đô thị hỗn loạn như bây giờ mà chính người ta cũng là một tác nhân trong đó, song, người ta không có sự lựa chọn. Hoặc, họ có quá ít sự lựa chọn hoặc sự lựa chọn đó phức tạp hơn rất nhiều so với việc đi xe máy.

Ông Ngô Việt Dũng và ông Khuất Việt Hùng tham gia Bàn tròn trực tuyến về cấm xe máy (ảnh: Lê Anh Dũng)

Tôi cũng tin rằng, nếu xã hội phát triển, hệ thống giao thông công cộng phát triển đi kèm thì người dân sẵn sàng bỏ phương tiện này để chọn một loại phương tiện văn minh hơn.

Tôi có một người bạn làm việc ở Thái Thịnh, nhà mua ở Tố Hữu và khoảng mấy tháng này, từ khi BRT đi vào hoạt động thì đã chuyển sang đi làm hẳn bằng BRT. Tuy nhiên, tỷ lệ người như chị bạn của tôi là rất ít. Bởi vì, tuyến BRT đó rất thuận tiện cho người bạn tôi. Ban đầu, đi xe bus có cảm giác hơi gò bó, không linh hoạt lắm nhưng giờ, chị bạn tôi nói rằng, không muốn bỏ và chọn phương tiện khác vì, xuống xe là vào được đến nhà ngày.

Rõ ràng, nói về ùn tắc giao thông, nếu chỉ đổ lỗi cho Sở Giao thông vận tải hay các đơn vị quản lý giao thông không thôi thì chưa đúng. Ở đây, công tác quản lý quy hoạch đô thị là rất quan trọng.

Như anh Hùng nói, khu vực Trung Hoà - Nhân Chính bây giờ, tôi cho rằng là khu vực có tình trạng bị tắc nghẽn giao thông nhất. Tôi đã từng bị kẹt ở đó mất nửa tiếng đồng hồ, không ra nổi khỏi đường Hoàng Đạo Thuý- Lê Văn Lương. Tại vì, toàn bộ đường nội bộ ở khu này đã bị chiếm dụng để đỗ xe hết.

Khi khu này bắt đầu phát triển, có những toà nhà chỉ thiết kế có 1-2 tầng hầm, không đủ chỗ đỗ xe nên gần như hiện nay, toàn bộ lòng đường, vỉa hè ở đây bị chiếm dụng làm chỗ đỗ xe hết cả.

Một khu khác cũng trầm trọng không kém là tuyến Lê Văn Lương kéo dài- Tô Hữu. Một con đường bé như vậy nhưng bao quanh toàn là cao ốc. Hiện nay, mật độ cư dân các toà nhà mới đạt khoagnr 30-40%, nhưng nếu khi dân vào ở đầy các toà nhà thì không biết, khu vực này sẽ ùn tắc khủng khiếp đến đây. Bây giờ, ở đó lại không còn đất để mở rộng đường nữa rồi.

Hay là khu Đại Kim, bao nhiêu năm nay, không có đường vào. Cả một khu đô thị nhưng đường vào từ đường Giải Phóng rất chật hẹp và bao nhiêu năm lầy lội, thậm chí là phải lội nước để đi vào khu đô thị đó.

Cho nên, việc để chống ùn tắc giao thông cần một giải pháp tổng thể từ quy hoạch đô thị, chứ không chỉ là câu chuyện của những người làm tổ chức giao thông.

Cảnh ùn tắc ở Lê Văn Lương- Tố Hữu (ảnh: Duy Khánh)

Nhà báo Phạm Huyền:Ông lý giải ra sao khi cho đến nay, tâm lý người dân vẫn muốn chọn phương tiện cá nhân để di chuyển là chính hơn là chọn phương tiện công cộng trong sinh hoạt đi lại hàng ngày? Có phải do chính quyền chưa tổ chức tốt hệ thống giao thông công cộng hay do thói quen của người dân, thích sự tự do, linh hoạt trong đi lại hơn?

Ông Ngô Việt Dũng: Tôi nghĩ là câu chuyện này có cả 2 phía. Phía người dân có một quán tính, hoặc chưa bao giờ sử dụng phương tiện công cộng nên không biết. Nếu chưa ra nước ngoài bao giờ, thì có ai biết cái tàu điện ngầm là như thế nào đâu, đã biết một hệ thống giao thông công cộng hiện đại là như thế nào đâu?

Chúng ta mới thử nghiệm một tuyến BRT- bước đầu tiếp cận một hệ thống phương tiện giao thông văn minh, nhưng tiếp cận chưa đầy đủ. Cách để mọi người tiếp cận một phương tiện công cộng như BRT vẫn rất hạn chế. Muốn đi, người ta sẽ phải cắt ngang qua đường giao thông, bởi không có đường ưu tiên, cầu kết nối vào trạm đón xe. Nói chung, rất phức tạp, người dân nhìn thấy đã ngại rồi.

Về phía cơ quan hoạch định chính sách, đương nhiên phải phát triển giao thông công cộng, đó là việc miễn bàn, là phải làm rồi. Rõ ràng, không có một đô thị nào không có hệ thống giao thông công cộng tốt mà lại yêu cầu phải tổ chức giao thông tốt được.

Ông Ngô Việt Dũng và ông Khuất Việt Hùng tham gia Bàn tròn trực tuyến về cấm xe máy (ảnh: Lê Anh Dũng)

Người dân sẽ phải được hướng tới dùng các loại phương tiện công cộng văn minh đó. Bây giờ, đưa ra việc cấm xe máy, người dân phản ứng còn là bởi, ta đã có gì mới đâu trong phát triển vấn đề này đâu.

Ông Khuất Việt Hùng: Tôi vẫn hay nói, không thể phát triển giao thông bằng phương pháp đi lò cò được. Ta phải đi đồng hành, vừa nâng cao năng lực và chất lượng của dịch vụ vận tải công cộng nhưng đồng thời, cũng phải quản lý, kiểm soát việc sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân.

Hà Nội có xe bus và hoàn toàn ai cũng có thể đi được, kể cả là xe bus thường. Nhưng muốn dân đi được, có một việc là chúng ta đã trao đổi nhiều là hãy trả lại vỉa hè, ưu tiên cho người đi bộ. Vì không đi bộ được thì làm sao đi đến trạm xe bus được. Đó là việc tối thiểu ta có thể làm. Vỉa hè có cả rồi, không phải xây thêm gì cả.

Và khi không cho đỗ xe thoải mái trên vỉa hè, lập tức, người dân sẽ phải tìm chỗ đậu xe, khi tìm chỗ đậu khó quá, người ta sẽ chuyển sang đi xe khác. Đây là một cách thức rất sòng phẳng. Không nhất thiết phải cấm ai gì hết. Hãy lấy lại vỉa hè đi. Nếu lấy lại được vỉa hè, chắc chắn, sẽ rất nhiều người đi xe bus.

VietNamNet

Thực hiện: Phạm Huyền

Video: Đức Yên, Huy Phúc, Bạt Tuấn, Thuý Hồng, Duy Tiến

Ảnh: Lê Anh Dũng

Email: gocnhinthang@vietnamnet.vn

Kêu gọi xây dựng Hiệp ước Boston kiểm soát vũ khí mạng

Một cuộc tấn công chống lại hệ thống quân sự rất có khả năng sẽ phát triển sang những hệ thống khác, từ đó sẽ vi phạm những quy tắc về việc gây thiệt hại ngoài dự kiến. Vì vậy hợp tác quốc tế là vô cùng quan trọng để giảm thiểu nguy cơ xung đột mạng và tăng cường tính minh bạch.

Tuần Việt Nam giới thiệu Sáng Kiến của Diễn đàn Toàn cầu Boston cho Hội nghị Thượng đỉnh G7- 2017 tại Taormina, Italy được chuẩn bị bới nhóm chuyên gia gồm GS Nazli Choucri (Đại học MIT), Cựu Thống đốc bang Massachusette – Giáo sư Michael Dukakis, Tổng biên tập Mạng Giáo dục Công dân toàn cầu Nguyễn Anh Tuấn, GS Derek Reveron (Học viện Hải quân Mỹ), và GS John E. Savage (Đại học Brown), Ryan Manness tác giả, học giả an ninh mạng .

Sáng kiến mang tên Chương trình Taormina nhằm ngăn chặn xung đột an ninh mạng đã được trình bày, thảo luận tại Hội nghị ngày 25/04 tại trường ĐH Harvard. Tổng lãnh sự Italia tại Boston, đại diện chính phủ Italia dự Hội nghị, đã trân trọng đón nhận Sáng kiến từ Chủ tịch Diễn đàn Toàn cầu Boston- ông Michael Dukakis. Diễn đàn Toàn cầu Boston kêu gọi Chính phủ các nước G7 cùng với Liên hợp quốc họp tại Boston để đàm phán xây dựng Hiệp Ước Boston Kiểm Soát Vũ Khí Cyber.

Kiểm soát sự leo thang

Tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 năm 2016 tại Ise-Shima, Nhật Bản, các quốc gia đã khẳng định cam kết về việc hỗ trợ không gian mạng mở, an toàn và tin cậy thông qua áp dụng luật pháp quốc tế đối với các hành vi của quốc gia trong không gian mạng, các quy tắc tự nguyện về hành vi trách nhiệm của chính phủ trong thời bình, và hợp tác chặt chẽ chống lại các hoạt động phá hoại trên mạng. Tuy nhiên Hội nghị vẫn chưa đưa ra được tuyên bố chính thức về xung đột mạng.

Tổng lãnh sự Ý- ông Nicola De Santis , đại diện chính phủ Ý, nước chủ nhà Hội nghị Thượng đỉnh G7 phát biểu tại Hội nghị Diễn đàn Toàn cầu Boston. Ảnh: BGF

Vũ khí tin học là một hình thức mới nhưng lại chưa được hiểu sâu sắc, và nếu không được kiểm soát cẩn thận sẽ dễ dẫn tới leo thang, tạo ra những hậu quả khôn lường – bao gồm xung đột theo phương thức truyền thống.

Phần mềm có thể được sử dụng trong hoạt động gián điệp hoặc để kích hoạt hoặc huỷ kích hoạt một vũ khí truyền thống. Do đó, nếu các tổ chức quân sự phát hiện phần mềm độc hại của nước ngoài có trong hệ thống máy tính quan trọng của họ và không thể đánh giá được chủ định của nó thì rất có thể khi đó họ sẽ giả định tình huống xấu nhất. Ví dụ trường hợp một phần mềm nào đó được tìm thấy trong đơn vị tên lửa hạt nhân, người chỉ huy với nỗi lo lắng rằng kẻ địch muốn chặn khả năng phóng tên lửa của mình, có thể sẽ đứng trước lựa chọn “không dùng thì mất cơ hội”, nhất là ở những quốc gia đang vướng vào những xung đột chưa được giải quyết như Ấn Độ và Pakistan.

Ta có thể rút ra từ sự cố của cuộc tập trận “Able Archer” năm 1983, khi NATO lựa chọn phớt lờ những hệ thống của mình đã khiến cho Liên Xô suýt nữa thực hiện đòn tấn công phủ đầu bằng hạt nhân. Khi các quốc gia cố gắng để có những đòn phản công tự động, người chỉ huy bắt buộc phải đứng trong vòng lặp của việc ra quyết định khi triển khai vũ khí.

Mục tiêu của các cuộc tấn công trên mạng có thể là a) hệ thống chỉ huy và kiểm soát quân sự của một quốc gia, bao gồm các vệ tinh quân sự, hệ thống logistics và một trong những trung tâm chỉ huy chính vào thời chiến; b) nền kinh tế của một quốc gia, bao gồm các hệ thống cơ sở hạ tầng quan trọng như hệ thống năng lượng, nước sạch, ngân hàng hoặc viễn thông; hoặc c) sự vận hành của hệ thống chính phủ của một quốc gia, bao gồm các cơ quan lớn và hệ thống bầu cử quốc gia.

Tổn thất gây ra do một hành động trên mạng có được đẩy lên đến mức độ cao hơn là sử dụng vũ lực hay không thì cần có sự xem xét kỹ lưỡng. Tuy nhiên cũng có thể coi như sử dụng vũ lực khi bị mất GPS trong quá trình căng thẳng dâng cao hoặc bị ngắt một phần lưới điện quốc gia trong những tình huống tương tự.

Một cuộc tấn công chống lại hệ thống quân sự rất có khả năng sẽ phát triển sang những hệ thống khác, từ đó sẽ vi phạm những quy tắc về việc gây thiệt hại ngoài dự kiến. Vì vậy hợp tác quốc tế là vô cùng quan trọng để giảm thiểu nguy cơ xung đột mạng và tăng cường tính minh bạch của những nước lớn cũng như hợp tác chống lại những tác nhân phi chính phủ và những chính phủ không tuân thủ.

Việc giảm thiểu rủi ro cần bắt đầu bằng việc xác định những tài sản quan trọng và những rủi ro mà những tài sản đó có nguy cơ đối diện. Các quốc gia cần tạo ra một hệ thống giúp giảm thiểu rủi ro. Việc này đòi hỏi phải có kiến thức chuyên môn cần thiết nhằm giảm bớt những khả năng tổn thương về phần mềm và cần phối hợp với các quốc gia khác để nâng cao tính minh bạch. Sự phối hợp đó có thể là chia sẻ thông tin, các hiệp định song phương và đa phương, sự kết hợp rõ ràng của các chuẩn mực về hành vi của quốc gia, và xây dựng các trung tâm giảm thiểu rủi ro được thiết kế nhằm kiểm soát sự leo thang.

Việc thực thi các quy tắc chống lại những hành vi không chấp nhận được sẽ giúp khuyến khích các hành động chung và tăng cường khả năng hạn chế. Đã tới lúc cộng đồng quốc tế cần thành lập một trung tâm quốc tế để có thể theo dõi và chỉ huy chống lại các nguy cơ mạng, thực hiện các quyền hạn, và để phối hợp hành động nhằm bảo vệ hệ thống máy tính và làm gián đoạn những tác nhân phi nhà nước.

Việc giảm thiểu rủi ro trên mạng cần bắt đầu từ việc tuân thủ các quy tắc của GGE (UN A/70/174), Bộ chuẩn Ise-Shima G7 và Bộ chuẩn G20.

Tổng lãnh sự Ý tại Boston, đại diện chính phủ Ý, nước chủ nhà tổ chức hội nghị thượng đỉnh G7 (phải) đón nhận Sáng Kiến Ngăn Chặn Chiến Tranh Mạng từ Chủ tịch Diễn đàn Toàn cầu Boston Michael Dukakis (trái). Ảnh: BGF

Tuy nhiên các quốc gia còn cần nỗ lực hơn thế và nên áp dụng bổ sung những biện pháp như: Chia sẻ một cách chi tiết các giải pháp thực tiễn tốt nhất để đảm bảo an ninh cho mạng và máy tính. Nhận dạng hình thức tài sản cơ sở hạ tầng quan trọng của quốc gia. Ưu tiên hóa tài sản trên phạm vi quốc gia tính theo giá trị. Giảm thiểu nguy cơ thỏa hiệp về những tài sản được đánh giá cao. Thành lập và vận hành các trung tâm giảm thiểu nguy cơ an ninh mạng. Phát triển các bản hướng dẫn thường xuyên về an ninh lưu hành nội bộ cũng như kết hợp với các trung tâm giảm thiểu rủi ro an ninh mạng khác. Nghiêm cấm việc cài phần mềm vào các hệ thống có giá trị cao của một quốc gia khác trong thời bình. Nâng cao quyền hạn nhờ các công nghệ cao về tìm kiếm tội phạm. Tôn trọng các văn bản hướng dẫn quốc tế về an ninh mạng.

Hợp tác quốc tế

Các chuyên gia công nghệ đã mang lại cho xã hội những món quà có một không hai, đó là sự kết nối các cá nhân trên khắp thế giới, mở rộng các hoạt động thương mại quốc tế và cải thiện hợp tác về học thuật trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, các quyết định kỹ thuật đó lại thường mang những ngụ ý về xã hội, kinh tế và chính trị vô tình tạo ra những tổn thương mà rất dễ bị các tác nhân bất chính lợi dụng. Do vậy, các chuyên gia công nghệ, các nhà kinh tế học, xã hội học, các chính trị gia và các học giả cần hiểu rằng nếu những cộng đồng này ra quyết định một cách độc lập thì hành động của họ có thể gây ra những hậu quả khôn lường cho những cộng đồng khác.

Chẳng hạn, một số trang tin xã hội có giao diện giống như những trang tin của chính phủ nhưng thực chất lại đăng những tin giật gân sai lệch để lôi kéo người đọc và tạo doanh thu quảng cáo hoặc câu kéo người dùng click vào một đường dẫn nào đó. Ngoài ra, còn có hành vi công bố các thông tin bị đánh cắp nhằm hạ uy tín ai đó và tạo các email giả tạo. Trẻ em cũng rất dễ là con mồi trên mạng của những kẻ lợi dụng. Những hành động lợi dụng công nghệ đó đã làm xói mòn lòng tin và gây hại cho xã hội.

Tương tự như vậy, khi các chính trị gia ban hành chính sách và quy định về công nghệ mà không tham vấn các chuyên gia công nghệ thì họ sẽ có khả năng gây ra những hậu quả không mong muốn về lâu dài. Ví dụ, một cải tiến có thể bị che giấu hoặc các nhà nghiên cứu đang điều tra những tổn thương của an ninh mạng có thể sẽ bị ngược đãi bởi những bên lợi ích khác đang muốn bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình, chẳng hạn ngành công nghiệp sản xuất phim.

Vấn đề này sẽ trở nên tốt hơn nếu có sự hợp tác quốc tế. Ví dụ vào tháng Một năm 2016, Rob Joyce – khi đó đang điều hành đơn vị tình báo Tailored Access Operation (TAO) thuộc Cục An ninh quốc gia Mỹ (NSA), đã có bài phát biểu công khai trong đó mô tả các kỹ thuật mà người dùng có thể sử dụng để bảo vệ máy tính của mình trước sự đột nhập của các hacker trong nhóm của ông. Hiện tại ông đang là Điều phối viên an ninh mạng của Nhà Trắng. Đây là ví dụ về việc chia sẻ các cách thức an ninh tốt nhất mà các quốc gia khác nên học tập. Tất cả chúng ta sẽ được hưởng lợi nếu như an ninh được thắt chặt ở mức đủ lớn để đánh bại những hacker trình độ thấp.

Những tác động đó đã biện minh cho việc nghiên cứu môi trường an ninh mạng. Điều này đòi hỏi sự hợp tác quốc tế giữa các nhà khoa học, các nhà kinh tế, các học giả và các chuyên gia công nghệ. Nó cũng gợi nhắc về tác động mà học giả người Canada Marshall McLuhan nhắc tới trong cuốn sách The Medium is the Message (Tạm dịch: Thông điệp từ môi trường) xuất bản năm 1964 của ông.

• Diễn đàn Toàn cầu Boston

Chính sách tốt ở trên, xuống dưới thì bị vô hiệu hóa

"Có tình trạng là cấp trên có chính sách tốt, nhưng cấp dưới luôn sẵn sàng có “đối sách” quyết liệt, có khi còn vô hiệu hóa tất cả chỉ vì lợi ích cục bộ!”- LS Nguyễn Ngọc Bích kể.

LTS- Những biện pháp cải cách thủ tục hành chính quyết liệt mà Chính phủ tiến hành thời gian qua đang gặp phải sự kháng cự không ít từ chính bộ máy hành chính quan liêu.Tuần Việt Nam có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Nhị- nguyên Chủ tịch UBND tỉnh An Giang và Luật sư Nguyễn Ngọc Bích.

Thưa ông, những chủ trương quyết liệt của Chính phủ trong thời gian qua như cải tiến môi trường kinh doanh, bãi bỏ giấy phép con đã được ủng hộ và hoan nghênh, song vẫn còn tồn tại nhiều bất cập chưa được giải quyết như nạn tham nhũng, vòi vĩnh, các ông có biết thực hư chuyện này như thế nào?

Ông Nguyễn Minh Nhị: Những việc mà Chính phủ và các cơ quan chức năng đang tiến hành là cần, là quan trọng nhưng vẫn chưa chạm được tới gốc gác vấn đề.

Bản chất của vấn đề không nằm ở thủ tục, cải cách hành chính mà ở công tác cán bộ. Chuyện này nguy hiểm vì nó không có điểm dừng, cho nên có nhiều vấn đề gọi tên không được.

Nguyên cả bộ máy thực hiện mà không gọi tên được thì có ai lên tiếng? Vì vậy không thể quy trách nhiệm. Mà nếu có quy được thì cũng khó mà xử lý tới nơi tới chốn.

Anh thử đi hỏi những đối tượng như doanh nhân hay luật sư, những người trực tiếp cọ xát với bộ máy đang được cải cách mà xem. Cái gì đang thực sự cản trở, thậm chí “chống cự”, sau đó bắt tay cải cách chính những đó.

Doanh nghiệp sợ nhất là “phí” không chính thức

Thưa ông Nguyễn Ngọc Bích, là người gần gũi, gắn bó với doanh nghiệp, ông nhận thấy những cải cách mạnh mẽ, quyết liệt của Chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thời gian qua đã ảnh hưởng tích cực đến môi trường kinh doanh như thế nào? Những cải cách ấy liệu có đủ mạnh để giúp Chính phủ đạt được mục tiêu từ “Chính phủ kiến tạo” thành “Chính phủ phục vụ”?

LS. Nguyễn Ngọc Bích: Chuyển đổi từ nhà nước quản lý sang nhà nước phục vụ là vô cùng khó khăn. Khó khăn lắm.

Doanh nghiệp sợ nhất là “phí” không chính thức, tức là phí chạy công việc cho người phụ trách trực tiếp và sếp của ông ấy phía sau. Luôn có 2 người như vậy. Gọi nôm na là phí “bôi trơn” đấy.

Doanh nghiệp hoạt động phải chịu nhiều loại phí. Nhưng tất cả các loại phí khác không sợ bằng phí “bôi trơn”.

Bản chất là tiền hối lộ phải không ạ?

LS. Nguyễn Ngọc Bích: Đúng rồi! Đó là tiền hối lộ!

Bên đưa hối lộ hoàn toàn tự nguyện trong chuyện này nên im lặng, chấp thuận cho nên phải tốn tiền mà không kêu ca gì?

LS. Nguyễn Ngọc Bích: Đúng. Không kêu được. Vì nếu kêu thì không được việc. Người ta sử dụng quyền chứ không phải giúp đỡ! Cho nên đổi từ Nhà nước quản lý sang Nhà nước phục vụ khó lắm.

Có nhiều thủ tục hành chính ẩn trong các điều khoản của các Thông tư, Nghị định được loại bỏ, có nghĩa là đã tháo bớt rào cản pháp lý và gỡ bỏ những “công cụ” cứng nhắc không phù hợp…. Vậy sao dường như những khó khăn liên quan tới thủ tục hành chính cho doanh nghiệp vẫn còn rất nhiều chuyện đến mức có những doanh nghiệp có cảm giác gần như chưa sửa được gì? Mấu chốt là ở đâu vậy?

LS. Nguyễn Ngọc Bích: Ví dụ tôi là chủ tòa nhà văn phòng này, tôi ra quy định rất nghiêm là phải tận tình, đàng hoàng với khách đi vào đây làm việc. Nhưng người bảo vệ , tức người trực tiếp sẽ cho khách vào hay không cứ muốn “tranh thủ” kiếm chác, vòi vĩnh khách. Ai muốn vào phải đưa tiền, còn không tìm mọi cách đòi hỏi phải thế này thế kia để không xòe tiền ra thì không vào được.

Môi trường pháp lý của chúng ta đang trong tình trạng như thế!

Có nghĩa là, quy định hay luật có nghiêm tới đâu đi nữa thì người trực tiếp phụ trách công việc là rất quan trọng. Ta phải nhìn vào chỗ đó chứ đừng nhìn chỗ khác. Chỗ đó chính là gốc của vấn đề.

Nếu người viên chức làm việc với tâm thế phục vụ thì giấy phép con chẳng có ý nghĩa gì cả!

Tôi có thể hiểu, nhân tố con người quan trọng nhất trong mọi vấn đề?

LS. Nguyễn Ngọc Bích: Đúng, viên chức trực tiếp xử lý và người thủ trưởng phụ trách là quan trọng nhất. Quan trọng và quyết định hơn giấy phép con hay điều kiện kinh doanh rắc rối. Giống như quy định vào tòa nhà như thế nào không quan trọng bằng anh gác cửa vậy!

Nếu đã biết vậy, tại sao không tập trung xử lý anh gác cửa? Chắc chắn khách mà không vào tòa nhà được, họ sẽ chẳng ngại ngần gì mà không phản ánh với chủ nhà?

LS. Nguyễn Ngọc Bích: Cái đáng nói là không xử lý được. Tức là không chế tài được!

Cho nên, trong nhiều trường hợp doanh nghiệp muốn giải quyết công việc thì đành chấp nhận “dàn xếp dưới gầm bàn” cho xong!

Biết là vô lý nhưng không còn cách nào khác!

Theo ông, lý do tại sao lại không chế tài được? Nếu đã có quyết tâm làm tới cùng thì sẽ có cách? Theo ông, có hay không, vấn nạn này cứ dai dẳng nguyên do là có sự “tiếp tay ngầm” từ phía doanh nghiệp?

LS. Nguyễn Ngọc Bích: Anh nói thế chứ không làm được đâu. “Đấu tranh” thì “tránh đâu”. Công việc mà không giải quyết xong thì sao mà làm ăn được.

Còn chế tài cán bộ làm sai hay vòi vĩnh, gây khó cho doanh nghiệp? Tôi kể chuyện này để anh tự rút ra câu trả lời. Hãy xem trường hợp ở TP.HCM, Bí thư Đinh La Thăng đi kiểm tra chỉ đạo cách chức trưởng phòng TN – MT huyện Hóc Môn thì biết, nhiêu khê vô cùng. Nếu báo chí không vào cuộc có khi còn kéo dài nữa!

Có tình trạng là cấp trên có chính sách tốt nhưng cấp dưới sẵn sàng có “đối sách” đối phó quyết liệt không kém, có khi vô hiệu hóa tất cả chỉ vì lợi ích cục bộ!

(Còn nữa)

Duy Chiến thực hiện